Ontwikkelbedrijven in Nederland
Landelijk overzicht, onafhankelijke kennis, AI-ondersteuning en praktische hulpmiddelen voor sociale-, werk- en ontwikkelbedrijven in Nederland.
Vind, begrijp en benader ontwikkelbedrijven in Nederland
Ontwikkelbedrijven begeleiden mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk, ontwikkeling en participatie. In de praktijk worden hiervoor verschillende termen gebruikt, zoals sociale werkbedrijven, werkbedrijven, werkontwikkelbedrijven, sociaal ontwikkelbedrijven en voormalige sociale werkplaatsen.
Ontwikkelbedrijven.nl gebruikt de term ontwikkelbedrijven als heldere overkoepelende aanduiding. Het platform maakt deze sector landelijk beter vindbaar en begrijpelijk voor werkgevers, gemeenten, opdrachtnemers, werknemers en samenwerkingspartners.
U vindt hier ontwikkelbedrijven per provincie en gemeente, informatie over wetgeving en sociale infrastructuur, actuele dashboards en analyses, SROI en ontwikkelbanen, een snelle offerte-indicatie, praktische hulpmiddelen en de Ontwikkelwijzer: de AI-chatassistent van Ontwikkelbedrijven.nl.
Wat zijn ontwikkelbedrijven?
Ontwikkelbedrijven zijn organisaties met een publieke opdracht: het ondersteunen van mensen met een arbeidsbeperking of een afstand tot de arbeidsmarkt.
Hun taken bestaan onder meer uit:
- Beschut werk organiseren
- Begeleiding naar regulier werk
- Re-integratie en arbeidsontwikkeling
- Detachering bij werkgevers
- Ondersteuning bij Social Return on Investment (SROI)
Sociale-, werk- en ontwikkelbedrijven
In beleid, onderzoek en publieke communicatie worden verschillende termen gebruikt voor organisaties die mensen ondersteunen bij werk, begeleiding en ontwikkeling. Denk aan:
- sociaal ontwikkelbedrijven;
- werkontwikkelbedrijven;
- voormalige sociale werkplaats;
- re-integratiebedrijf;
- werkbedrijf;
- leerwerkbedrijf;
- arbeidsontwikkelbedrijf;
- participatiebedrijf;
- sociaal werkbedrijf;
- SW-bedrijf.
Voor werkgevers, inwoners en verwijzers kan dit verwarrend zijn. De naam en precieze opdracht verschillen per organisatie en regio, maar de maatschappelijke kern is vaak vergelijkbaar.
Ontwikkelbedrijven.nl gebruikt daarom de term ontwikkelbedrijf als overkoepelende term voor deze organisaties.
Voor wie zijn ontwikkelbedrijven?
Ontwikkelbedrijven verbinden mensen, werkgevers en gemeenten. Vanuit verschillende rollen dragen zij bij aan werk, ontwikkeling en een sterke sociale infrastructuur.
Inwoners
Ondersteuning bij werk, ontwikkeling en participatie, bijvoorbeeld via begeleiding, beschut werk of een ontwikkelbaan.
Werkgevers
Toegang tot gemotiveerde medewerkers, detachering, inclusieve arbeid en mogelijkheden om invulling te geven aan Social Return on Investment (SROI).
Gemeenten
Ondersteuning bij de uitvoering van de Participatiewet, waaronder beschut werk, de banenafspraak en loonkostensubsidie, en bij het organiseren van een toekomstbestendige sociale infrastructuur.
Ontwikkelbedrijven en de Participatiewet
Sinds de invoering van de Participatiewet in 2015 hebben ontwikkelbedrijven een belangrijke rol in de ondersteuning van mensen die hulp nodig hebben bij het vinden, ontwikkelen of behouden van werk.
Zij dragen onder meer bij aan:
- beschut werk voor mensen die structureel intensieve begeleiding of aanpassing nodig hebben;
- arbeidsontwikkeling en begeleiding van mensen die onder de banenafspraak vallen;
- plaatsing en begeleiding bij reguliere werkgevers, waarbij onder voorwaarden loonkostensubsidie kan worden ingezet;
- de uitvoering van de resterende Wsw voor werknemers die vóór 2015 tot deze regeling waren toegelaten;
- regionale samenwerking tussen gemeenten, werkgevers en andere partijen binnen de sociale infrastructuur.
Kennisbank over ontwikkelbedrijven
De ondersteuning naar werk kent verschillende regelingen, doelgroepen en instrumenten. Ontwikkelbedrijven werken onder meer met de Wsw, beschut werk, de banenafspraak en loonkostensubsidie. Deze onderwerpen hangen samen met de Participatiewet, maar hebben ieder een eigen doelgroep, wettelijke basis en manier van uitvoering.
In de kennisbank van Ontwikkelbedrijven.nl worden deze onderwerpen uitgebreid en in samenhang uitgelegd, inclusief de rol van gemeenten, UWV, werkgevers en ontwikkelbedrijven.
Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
De Wsw is sinds 2015 gesloten voor nieuwe instroom, maar blijft bestaan voor mensen die al onder de regeling vielen. Lees over de Wsw, SW-bedrijven en de ontwikkeling naar de huidige sociale infrastructuur.
→ Alles over de Wsw
Beschut werk
Beschut werk is bedoeld voor mensen die zoveel begeleiding of aanpassing nodig hebben dat werken bij een reguliere werkgever niet zonder meer mogelijk is.
→ Alles over beschut werk
Banenafspraak
De Banenafspraak richt zich op meer banen bij reguliere werkgevers voor mensen met een arbeidsbeperking. Lees over de doelgroep, het doelgroepregister, ondersteuning en de rol van ontwikkelbedrijven.
→ Alles over de Banenafspraak
Loonkostensubsidie
Loonkostensubsidie kan worden ingezet wanneer iemand door een arbeidsbeperking niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kan verdienen. Lees hoe loonwaarde, subsidie en begeleiding samenhangen.
→ Alles over loonkostensubsidie
De kennisbank gaat verder dan deze vier onderwerpen. U vindt er ook uitgebreide informatie over de Participatiewet, de sociale werkplaats en de ontwikkeling naar het huidige ontwikkelbedrijf, de Wet inburgering, sociale infrastructuur, werkcentrum, SROI, financiering en kostprijzen, en actuele ontwikkelingen zoals de Participatiewet in balans.
Daarnaast besteedt de kennisbank aandacht aan de ontwikkeling en toekomst van sociaal ontwikkelbedrijven, nieuwe wet- en regelgeving en de toepassing van AI binnen ontwikkelbedrijven. Zo ontstaat één centrale plek om de sector, de verschillende doelgroepen en instrumenten én hun onderlinge samenhang beter te begrijpen.
Data en dashboards
Hoe ontwikkelt de sociale infrastructuur zich per gemeente? Ontwikkelbedrijven.nl brengt openbare gegevens van CBS, UWV en Rijksoverheid samen in interactieve dashboards.
Bekijk cijfers over arbeidsmarkt, bijstand, WW, Wsw, beschut werk, Banenafspraak en loonkostensubsidie, inclusief historische ontwikkelingen en waar mogelijk een voorzichtige doorkijk naar de komende jaren.
Door gemeentelijke en regionale gegevens te verbinden met het betreffende ontwikkelbedrijf ontstaat één samenhangend beeld van werk, participatie en sociale infrastructuur.
Bekijk ook het Dashboard Imago ontwikkelbedrijven in Google & AI voor inzicht in de digitale zichtbaarheid van ontwikkelbedrijven via Google Search en generatieve AI.
Nieuws en analyses
Blijf op de hoogte van ontwikkelingen rond ontwikkelbedrijven, de Participatiewet en de sociale infrastructuur. Ontwikkelbedrijven.nl volgt nieuwe wet- en regelgeving, beleid, sectoronderzoek en relevante ontwikkelingen voor gemeenten, ontwikkelbedrijven en werkgevers.
Daarnaast publiceren we eigen analyses van openbare data en sectorinformatie. Zo brengen we bijvoorbeeld de ontwikkeling van doelgroepen in beeld en onderzoeken we hoe oude en nieuwe termen rond ontwikkelbedrijven online naast elkaar worden gebruikt.
Daarmee gaat het nieuws niet alleen over wat er verandert, maar ook over wat cijfers en ontwikkelingen betekenen voor de praktijk.
Praktische hulpmiddelen voor ontwikkelbedrijven
Ontwikkelbedrijven en gemeenten staan voor inhoudelijke, financiële, organisatorische en strategische vraagstukken. Naast onafhankelijke kennis ontwikkelt Ontwikkelbedrijven.nl daarom gratis praktische hulpmiddelen waarmee professionals kennis kunnen opbouwen, informatie kunnen vinden, organisaties kunnen analyseren en beleidsvraagstukken kunnen vertalen naar de praktijk.
Met het Inwerkprogramma Basiskennis Ontwikkelbedrijven maken nieuwe en bestaande medewerkers kennis met de geschiedenis, wetgeving, doelgroepen, instrumenten en toekomstvraagstukken van ontwikkelbedrijven. Het programma bestaat uit negen modules, kennistoetsen en een eindtoets en wordt bij een voldoende resultaat afgesloten met een certificaat.
Met de Ontwikkelwijzer kunnen bezoekers in gewone taal vragen stellen over ontwikkelbedrijven, wetgeving, instrumenten, gemeenten en de sociale infrastructuur. De gratis AI-chatassistent helpt om relevante kennis sneller te vinden en in samenhang te begrijpen.
Voor cao-vragen is binnen de Ontwikkelwijzer een specifieke cao-toepassing beschikbaar (de coa-assistent). Daarin zijn de Cao SW, Cao Aan de Slag, Cao Gemeenten en Cao SGO samengebracht. Bezoekers kunnen cao-bepalingen laten uitleggen en verschillende cao’s expliciet met elkaar vergelijken, met waar mogelijk een verwijzing naar het relevante artikel.
Met de Toekomstbestendigheidsscan voor ontwikkelbedrijven kunnen organisaties hun huidige positie onderzoeken, sterke punten herkennen en ontwikkelvraagstukken in beeld brengen.
De bibliotheek wordt verder uitgebreid met praktische instrumenten rond onder meer financiering, bedrijfsvoering, bekostiging, organisatiemodellen en de toekomstbestendige sociale infrastructuur.
De toekomst van ontwikkelbedrijven
Ontwikkelbedrijven staan voor een belangrijke transformatie. De afbouw van de Wsw, de ontwikkeling van beschut werk, veranderingen binnen de Participatiewet en financiële en organisatorische vraagstukken vragen van gemeenten en ontwikkelbedrijven om opnieuw na te denken over hun toekomstige rol.
De toekomst van ontwikkelbedrijven hangt daarbij nauw samen met de ontwikkeling van een toekomstbestendige sociale infrastructuur. Het gaat niet alleen om de toekomst van afzonderlijke organisaties, maar om de bredere vraag hoe mensen die ondersteuning nodig hebben duurzaam toegang houden tot passend werk, ontwikkeling en participatie.
Ontwikkelbedrijven.nl volgt deze ontwikkelingen en brengt relevante onderzoeken, handreikingen, beleidsontwikkelingen en praktische hulpmiddelen samen
Ontwikkelbanen en werk
Ontwikkelbedrijven bieden werk- en ontwikkelkansen aan mensen voor wie regulier werk niet vanzelfsprekend is. Dat kan gaan om beschut werk, detachering, begeleid werken, leerwerkplekken of andere vormen van passend werk.
Met ontwikkelbanen wil Ontwikkelbedrijven.nl zichtbaar maken welke mogelijkheden er binnen deze sector bestaan. Niet alleen voor werkgevers en gemeenten, maar ook voor mensen die willen werken, zich willen ontwikkelen of willen ontdekken welk type werk bij hen past.
Daarmee gaat het platform niet alleen over organisaties en opdrachten, maar ook over mensen, talenten en de route naar passend werk.
Landelijke toegang tot de sociale infrastructuur
De organisatie van ontwikkelbedrijven verschilt per regio. Gemeenten werken op verschillende manieren samen met sociale ontwikkelbedrijven, werkbedrijven en voormalige sociale werkplaatsen.
Door ontwikkelbedrijven landelijk te bundelen per provincie, gemeente en organisatie ontstaat één duidelijke ingang voor werkgevers, opdrachtnemers, gemeenten en andere samenwerkingspartners.
Ontwikkelbedrijven vormen daarmee een belangrijke schakel binnen de bredere sociale infrastructuur rond werk en participatie. De toekomst van deze infrastructuur vraagt om keuzes over doelgroepen, financiering, samenwerking, werkgevers en de rol van ontwikkelbedrijven.
Ontwikkelbedrijven en SROI
Bij aanbestedingen kunnen organisaties verplicht worden maatschappelijke waarde te realiseren via Social Return on Investment (SROI).
Ontwikkelbedrijven ondersteunen werkgevers bij het invullen van deze verplichtingen, bijvoorbeeld via detachering, leerwerkplekken of ontwikkeltrajecten.
Start direct (vrijblijvende) offerte aanvraag
Gratis offerte-indicatie met reële tariefopbouw
Voor opdrachten, SROI-verplichtingen en samenwerking met ontwikkelbedrijven is snel inzicht in kosten belangrijk. Ontwikkelbedrijven.nl biedt daarom een gratis en vrijblijvende offerte-indicatie.
De berekening werkt met herkenbare kostprijselementen, zoals wettelijk minimum loon, vakantietoeslag, werkgeverslasten, loonwaarde, indirecte kosten, productieve uren en een beperkte opslag voor risico, innovatie en continuïteit.
Zo ontstaat geen bodemprijs, maar een transparante eerste indicatie richting een reëel tarief. Definitieve tarieven worden altijd bevestigd door het betreffende ontwikkelbedrijf.
De drie stappen uitgelegd
Stap 1 — Locatie kiezen
Kies uw provincie en gemeente
Stap 2 — Ontwikkelbedrijf
Selecteer uw ontwikkelbedrijf
Stap 3 — Offerte
Start direct uw aanvraag
Vragen over ontwikkelbedrijven?
Waarom worden termen als sociale werkplaats, SW-bedrijf, werkontwikkelbedrijf en sociaal ontwikkelbedrijf door elkaar gebruikt? Wat is een ontwikkelbedrijf precies? En hoe vindt u het juiste ontwikkelbedrijf?
In de veelgestelde vragen geven we antwoord op praktische vragen over ontwikkelbedrijven, gebruikte terminologie, wetgeving en de werking van Ontwikkelbedrijven.nl.