Nieuws – Ontwikkelbedrijven.nl

Nieuws & Updates over Ontwikkelbedrijven

Publicatiedatum: 12-9-2026

Nieuwe sectorcijfers 2025: Wsw krimpt, rol ontwikkelbedrijven wordt breder

Nieuwe cijfers over 2025 maken de verandering binnen ontwikkelbedrijven steeds duidelijker zichtbaar. De Wet sociale werkvoorziening (Wsw)-populatie neemt snel af, terwijl het aantal mensen dat via de Participatiewet met ondersteuning werkt groeit. Tegelijkertijd voeren ontwikkelbedrijven duizenden ontwikkeltrajecten uit en spelen zij een grote rol bij banenafspraak, beschut werk en loonkostensubsidie.

Wsw neemt in één jaar met ruim 4.200 werknemers af

De landelijke Wsw-statistiek van Panteia laat zien dat eind 2025 nog 51.065 Wsw-werknemers waren geregistreerd. Eind 2024 waren dat er 55.342. Daarmee nam het werknemersbestand in één jaar met 4.277 personen af.

Ook het aantal arbeidsjaren daalde sterk: van 49.034 eind 2024 naar 45.199 eind 2025.

Die afbouw wordt nauwelijks veroorzaakt door uitstroom naar regulier werk. Van de mensen die in 2025 uit het Wsw-werknemersbestand stroomden ging ongeveer 55% naar (vervroegd) pensioen, 26% naar een ziekte- of arbeidsongeschiktheidsuitkering en slechts 2% naar reguliere arbeid buiten de Wsw. Panteia concludeert dat ouderdom en ziekte grotendeels bepalend zijn voor de afname van het Wsw-bestand.

De cijfers maken daarmee zichtbaar dat de historische basis onder veel ontwikkelbedrijven snel kleiner wordt. Gebouwen, begeleiding, werksoorten, werkgeversrelaties en andere onderdelen van de infrastructuur verdwijnen echter niet automatisch in hetzelfde tempo.

Tegelijkertijd groeit de ontwikkelfunctie

Aan de andere kant van die beweging ontstaan nieuwe taken. Volgens de Sectorinformatie 2025 begeleidden ontwikkelbedrijven in totaal ongeveer 112.300 mensen naar of in werk.

Daarnaast werden in 2025 circa 33.000 ontwikkeltrajecten uitgevoerd. Van deze trajecten was ongeveer 70% gericht op mensen vanuit de Participatiewet. Inburgeraars en statushouders vormden met circa 16,5% een andere belangrijke groep en ruim 6% betrof schoolverlaters vanuit onder meer het voortgezet speciaal onderwijs.

Daarmee verschuift de opdracht. Waar veel organisaties historisch vooral werk organiseerden binnen de Wsw, gaat het steeds nadrukkelijker om ontwikkelen, begeleiden, werkervaring opdoen en stappen zetten richting duurzame arbeidsparticipatie.

Die ontwikkeling betekent niet dat iedere medewerker uiteindelijk naar een reguliere werkgever moet doorstromen. Voor sommige mensen is een duurzame plek binnen of via een ontwikkelbedrijf passend. Voor anderen kan het ontwikkelbedrijf juist een opstap naar ander werk zijn.

Meer dan de helft van de mensen met loonkostensubsidie via ontwikkelbedrijven

Ook de groei van loonkostensubsidie laat zien hoe de doelgroep verandert. Eind 2025 werkten landelijk ongeveer 47.300 mensen met loonkostensubsidie.

Ontwikkelbedrijven begeleidden daarvan circa 26.700 mensen binnen LKS-banenafspraak en LKS-beschut. Dat komt neer op ongeveer 56% van alle mensen die met loonkostensubsidie werken.

Binnen de Banenafspraak werkten eind 2025 ongeveer 35.300 mensen met loonkostensubsidie. Ontwikkelbedrijven begeleidden hiervan ongeveer 16.900 mensen, bijna de helft van het landelijke aantal.

Bij beschut werk is hun aandeel nog groter. Cedris raamt het landelijke aantal mensen met LKS-beschut eind 2025 op ongeveer 12.000. Circa 9.800 mensen, ongeveer 82%, werden begeleid door ontwikkelbedrijven.

Bij het cijfer van 12.000 is een nuance nodig. Door een overgang naar een nieuw registratiesysteem waren definitieve UWV-cijfers over het laatste kwartaal van 2025 nog niet beschikbaar. Het aantal is daarom een raming. Cedris wijst daarnaast op verschillen tussen de registraties van UWV en CBS.

Groei beschut werk neemt tekort aan plekken nog niet weg

Dat meer mensen beschut werken, betekent nog niet dat voor iedereen met een positief advies een passende werkplek beschikbaar is.

Volgens de Sectorinformatie hadden eind 2025 naar schatting ongeveer 5.600 mensen met een positief advies beschut werk nog geen werkplek. Naar de samenstelling van deze groep en de oorzaken van het uitblijven van een plaatsing wordt nader onderzoek gedaan.

Tegelijkertijd verandert ook de manier waarop beschut werk wordt georganiseerd. Beschut werk hoeft niet uitsluitend binnen de muren van een ontwikkelbedrijf plaats te vinden. Mensen kunnen ook werken op locatie, via detachering of rechtstreeks bij een reguliere werkgever, mits de benodigde begeleiding en aanpassingen beschikbaar zijn.

Daarmee wordt de sociale infrastructuur niet alleen groter, maar ook gevarieerder.

Ook de organisaties zelf veranderen

De verandering is eveneens zichtbaar in de inrichting van ontwikkelbedrijven.

Van de 75 organisaties die deelnamen aan de Cedris-benchmark valt iets meer dan 5% onder het klassieke model dat voornamelijk de Wsw uitvoert of onder het model dat zich beperkt tot Wsw en beschut werk.

Bijna 45% typeert zichzelf als partieel ontwikkelbedrijf, ongeveer 30% als integraal ontwikkelbedrijf en rond de 20% combineert werk en re-integratie ook met inkomensondersteuning.

Bovendien veranderde 26% van de organisaties die drie jaar achter elkaar aan de benchmark deelnamen in die periode van organisatietype.

Dat bevestigt dat er niet één model voor het ontwikkelbedrijf van de toekomst bestaat. Gemeentelijke keuzes, regionale samenwerking, doelgroep en de inrichting van de sociale infrastructuur bepalen in belangrijke mate welke taken een ontwikkelbedrijf uitvoert.

Financieel resultaat verbetert sterk, maar verschillen blijven groot

Ook financieel laat 2025 een opvallende ontwikkeling zien. Binnen de Cedris-benchmark daalde het gezamenlijke berekende tekort van ongeveer € 140 miljoen in 2024 naar € 50,5 miljoen in 2025.

Daarachter gaan grote verschillen per doelgroep schuil. Bij de Wsw verbeterde het gemiddelde resultaat van € 1.337 negatief naar € 438 positief per fte. Bij LKS-beschut daalde het gemiddelde tekort van € 3.971 naar ongeveer € 471 per fte.

Bij LKS-bij blijft daarentegen een groot financieel knelpunt bestaan. Voor medewerkers uit de Banenafspraak die bij een ontwikkelbedrijf in dienst zijn of vanuit het ontwikkelbedrijf worden gedetacheerd, bedraagt het gemiddelde tekort volgens de benchmark ongeveer € 11.706 per fte.

Deze bedragen zijn sectorgemiddelden en geen kostprijzen voor individuele medewerkers of ontwikkelbedrijven. Ze laten wel zien dat de financieringsvraag sterk verschilt per doelgroep.

Loonkostensubsidie compenseert bijvoorbeeld de verminderde loonwaarde van een werknemer, maar niet automatisch alle kosten voor begeleiding, ontwikkeling, werkplekaanpassingen en bedrijfsvoering.

Van afbouw naar transformatie

De twee nieuwe rapporten laten samen een duidelijke beweging zien.

De Wsw verdwijnt niet van vandaag op morgen, maar de groep wordt snel kleiner. Tegelijkertijd groeit de inzet van loonkostensubsidie en beschut werk en voeren ontwikkelbedrijven tienduizenden ontwikkeltrajecten uit.

De centrale opgave is daardoor steeds minder hoe de voormalige sociale werkvoorziening in haar bestaande vorm kan worden behouden. De vraag wordt welke functies en infrastructuur nodig zijn voor mensen die ook in de toekomst ondersteuning nodig hebben om te kunnen werken en zich te ontwikkelen.

Dat vraagt om ontwikkelbedrijven die verschillende rollen kunnen combineren: werkgever, ontwikkelomgeving, begeleider, detacheerder, partner van reguliere werkgevers en onderdeel van de regionale sociale infrastructuur.

Juist de combinatie van de snelle Wsw-afbouw en de groei van nieuwe doelgroepen maakt duidelijk dat deze transformatie niet kan worden uitgesteld.

Kennisbank Ontwikkelbedrijven.nl bijgewerkt

Naar aanleiding van de nieuwe cijfers heeft Ontwikkelbedrijven.nl verschillende kennisitems geactualiseerd. Nieuwe gegevens uit de Wsw-statistiek 2025 en Sectorinformatie 2025 zijn onder meer verwerkt in de informatie over:

Over de bronnen

De landelijke Wsw-statistiek 2025 is uitgevoerd door Panteia in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor de Wsw-cijfers gebruikt Ontwikkelbedrijven.nl deze rapportage als primaire bron.

De Cedris Sectorinformatie 2025 bevat sector- en benchmarkinformatie. Aan de uitvraag namen 75 van de 94 Cedris-leden deel, oftewel 80%. Waar nodig bevat de publicatie daarnaast landelijke gegevens uit onder meer CBS, UWV en Panteia. Benchmarkresultaten moeten daarom worden onderscheiden van volledige landelijke tellingen.

Bronnen: Panteia, Wsw-statistiek 2025 – Jaarrapport, augustus 2026; Cedris, Sectorinformatie 2025, september 2026.

Terug naar het nieuwsoverzicht