Publicatiedatum: 16-9-2026

Septembercirculaire 2026: wat verandert er voor gemeenten en ontwikkelbedrijven?

De septembercirculaire gemeentefonds 2026 maakt opnieuw zichtbaar hoe snel de sociale infrastructuur verandert. De Wsw wordt de komende jaren fors kleiner, terwijl het Rijk juist rekening houdt met een groei van loonkostensubsidie en van de gemeentelijke doelgroep in het doelgroepenregister. Tegelijk verandert de verdeelsleutel voor beschut werk en wordt de verdeling van de Rijksbijdrage sociale infrastructuur geactualiseerd.

Ontwikkelbedrijven.nl heeft de septembercirculaire, het officiële rekenmodel en de Integratie-uitkering Participatie 2026–2031 geanalyseerd en verwerkt in het Dashboard Sociale Infrastructuur.

Daardoor zijn de ontwikkelingen niet alleen landelijk zichtbaar, maar kunnen ze ook worden bekeken vanuit iedere gemeente én ieder ontwikkelbedrijf. Bij een ontwikkelbedrijf worden de gekoppelde gemeenten samengebracht tot één werkgebied. Zo ontstaat inzicht in de ontwikkeling van doelgroepen, Wet sociale werkvoorziening (Wsw), beschut werk, banenafspraak, loonkostensubsidie, arbeidsmarkt én rijksmiddelen.

Wat verandert er door de septembercirculaire?

Voor de Wsw en beschut werk verandert het landelijke budget in september niet ten opzichte van de meicirculaire 2026. De totale Integratie-uitkering Participatie bedraagt in 2026 circa €2,134 miljard en loopt volgens de huidige meerjarenreeks terug naar ongeveer €1,744 miljard in 2031.

Bij de Rijksbijdrage sociale infrastructuur verandert vanaf 2027 wél de verdeling tussen gemeenten. De verdeelsleutel wordt jaarlijks geactualiseerd aan de hand van het aantal mensen uit de gemeentelijke Participatiewetdoelgroep dat in het doelgroepenregister staat. De verdeling voor 2027 is definitief; voor 2028 tot en met 2031 gaat het nog om voorlopige bedragen.

Een gelijkblijvend landelijk budget betekent daardoor niet automatisch een gelijkblijvend bedrag voor iedere gemeente — en daarmee ook niet voor ieder werkgebied van een ontwikkelbedrijf.

Cluster Participatie circa €47 miljoen hoger dan in mei

Ook binnen de algemene uitkering van het gemeentefonds verandert het beeld.

Daar bevindt zich het cluster Participatie. Via dit cluster wordt rekening gehouden met gemeentelijke kosten voor onder meer uitvoering, begeleiding, re-integratie en minimabeleid. Het bedrag wordt onder andere verdeeld op basis van het aantal bijstandsontvangers, loonkostensubsidies en inschrijvingen in het doelgroepenregister.

Op basis van de officiële rekenmodellen komt onze landelijke doorrekening voor 2026 uit op ongeveer €4,321 miljard binnen het cluster Participatie. Dat is circa €47 miljoen meer dan op basis van de meicirculaire 2026.

Dat betekent niet dat het Rijk een nieuwe subsidiepot van €47 miljoen heeft geopend. Verschillende wijzigingen werken tegelijkertijd door, waaronder taakmutaties, nieuwe aantallen, bedragen per eenheid en de uitkeringsfactor.

Het verschil laat vooral zien waarom het relevant is om een gemeentefondscirculaire niet alleen te lezen, maar ook door te rekenen.

Rijk rekent op meer werk met loonkostensubsidie

Onder de financiële cijfers wordt een belangrijkere structurele beweging zichtbaar.

Voor 2026 rekent het Rijk in het gemeentefonds met 42.992 loonkostensubsidies. In de meerjarenraming loopt dat aantal op naar 57.933 in 2031.

In gewone taal gaat het om mensen die met loonkostensubsidie werken. De subsidie compenseert een werkgever voor het verschil tussen de loonwaarde van een werknemer en het wettelijk minimumloon.

De financieringssystematiek telt het aantal loonkostensubsidies. Wanneer iemand met loonkostensubsidie gaat werken, stijgt dat aantal met één; wanneer de subsidie stopt, daalt het weer.

De 57.933 voor 2031 is een raming voor het gemeentefonds en geen voorspelling dat er in dat jaar exact zoveel unieke mensen met loonkostensubsidie zullen werken.

Maar de richting is duidelijk: het Rijk houdt rekening met een verdere groei van ondersteund werk.

Ook de gemeentelijke doelgroep groeit

Hetzelfde zien we bij het doelgroepenregister.

Voor 2026 rekent het Rijk met ongeveer 155.309 mensen uit de gemeentelijke Participatiewetdoelgroep die in het doelgroepenregister staan. Richting 2031 loopt deze raming op naar 232.328 mensen.

Dit zijn geen afgegeven beschutwerkindicaties. Het gaat om mensen uit de gemeentelijke doelgroep die in het doelgroepenregister zijn opgenomen en voor wie ondersteuning bij het vinden of behouden van werk relevant kan zijn.

De landelijke handreiking omschrijft deze inschrijvingen als een indicatie van het aantal mensen dat ondersteuning nodig heeft om aan het werk te komen of te blijven.

Daarmee wordt de transitie zichtbaar:

de Wsw krimpt, terwijl de nieuwe gemeentelijke doelgroep en het gebruik van loonkostensubsidie groeien.

Wsw: van €43.900 naar €50.700 per geraamde SE

De Wsw beweegt juist de andere kant op.

Voor 2026 wordt gerekend met ongeveer 43.600 Wsw-standaardeenheden (SE). In 2031 resteert volgens de huidige prognose nog ongeveer 29.500 SE.

Een standaardeenheid is een maat voor het arbeidsvolume binnen de Wsw en is dus niet hetzelfde als één individuele Wsw-medewerker.

Tegenover de circa 43.600 geraamde SE staat in 2026 ongeveer €1,913 miljard aan landelijke Wsw-middelen. Omgerekend is dat circa €43.900 per geraamde Wsw-SE.

In 2031 bedraagt het landelijke budget ongeveer €1,495 miljard bij circa 29.500 geraamde SE. Daarmee loopt de verhouding op naar ongeveer €50.700 per SE.

Dat is niet het bedrag dat een ontwikkelbedrijf letterlijk per medewerker ontvangt. Het laat vooral zien dat het Wsw-volume sneller krimpt dan de landelijke Wsw-middelen. Kosten voor personeel, werkleiding, huisvesting en andere infrastructuur verdwijnen immers niet automatisch in hetzelfde tempo.

Beschut werk: €16.100 per werkplek

Bij beschut werk werkt de financiering anders.

Voor 2026 bedraagt het officiële drempelbedrag €16.100 per beschutte werkplek. Dit bedrag hangt samen met de begeleiding en infrastructuur rond beschut werk.

De loonkostensubsidie van de werknemer staat hier los van en wordt vanuit de BUIG betaald.

Vanaf 2027 verandert bovendien de verdeling van de Rijksbijdrage beschut werk. Dan wordt een derde via de nieuwe verdeelsleutel verdeeld, in 2028 twee derde en vanaf 2029 volledig.

Daarbij wordt gekeken naar zowel gerealiseerde beschutte werkplekken als het aantal inwoners met een positief advies beschut werk.

De beweging verschilt daarmee fundamenteel van de Wsw: de Wsw wordt afgebouwd, terwijl beschut werk onderdeel is van de infrastructuur die verder wordt opgebouwd.

Van landelijke cijfers naar gemeente én ontwikkelbedrijf

Juist doordat zoveel verschillende geldstromen en doelgroepen naast elkaar bestaan, is het landelijke beeld maar een deel van het verhaal.

Het Dashboard Sociale Infrastructuur vertaalt de gegevens daarom naar twee perspectieven:

de gemeente én het ontwikkelbedrijf.

Voor een gemeente worden onder meer doelgroepontwikkeling, arbeidsmarkt en rijksmiddelen zichtbaar.

Bij een ontwikkelbedrijf worden de analytisch gekoppelde gemeenten samengebracht tot één werkgebied. Daardoor kan bijvoorbeeld worden gevolgd hoe de Wsw binnen het totale werkgebied afneemt, hoe beschut werk en loonkostensubsidie zich ontwikkelen en welke rijksmiddelen aan de betrokken gemeenten worden toegerekend.

De gemeentelijke bedragen zijn daarbij nadrukkelijk niet automatisch gelijk aan de middelen die daadwerkelijk aan het ontwikkelbedrijf worden betaald. Het dashboard laat de financiële context van het werkgebied zien.

Ook uitvoering, begeleiding en re-integratie zichtbaar

Een bijzonder onderdeel is de Algemene uitkering – cluster Participatie.

Naast het officiële bedrag per gemeente maakt Ontwikkelbedrijven.nl een herkenbaar gemarkeerde functionele duiding zichtbaar naar:

uitvoering, begeleiding en re-integratie.

Uitvoering heeft betrekking op administratieve en uitvoerende werkzaamheden. Begeleiding gaat over ondersteuning van mensen die met ondersteuning werken. Re-integratie betreft onder meer ontwikkeling, matching en plaatsing richting werk.

Dit zijn geen afzonderlijk geoormerkte rijkspotjes. Het gaat om een functionele duiding binnen het officiële clustertotaal. De landelijke handreiking bevestigt dat binnen het cluster Participatie middelen samenhangen met uitvoering, begeleiding, re-integratie en minimabeleid.

Zo wordt een bedrag dat normaal gesproken in één gemeentefondstotaal verdwijnt beter bruikbaar voor gesprekken over de inrichting en financiering van de sociale infrastructuur.

Niet alleen vandaag, maar ook richting de toekomst

Het dashboard kijkt bovendien verder dan de actuele stand.

Waar dat verantwoord kan, worden historische cijfers, actuele gegevens en een doorkijk richting de komende jaren gecombineerd.

Voor de Wsw gebruiken we officiële prognoses. Bij andere indicatoren worden scenario’s of indicatieve ontwikkelingen afzonderlijk als zodanig herkenbaar gemaakt.

Daardoor kunnen zowel gemeenten als ontwikkelbedrijven niet alleen terugkijken, maar ook vooruit:

Welke doelgroep groeit? Welke neemt af? Welke infrastructuur blijft nodig? En hoe bewegen de beschikbare rijksmiddelen daarin mee?

De transitie wordt steeds beter zichtbaar

De septembercirculaire 2026 bevat daarmee niet één grote nieuwe geldpot voor ontwikkelbedrijven.

De betekenis zit juist in de samenhang.

Minder Wsw. Meer loonkostensubsidie. Een grotere gemeentelijke doelgroep. Groei van beschut werk. En financiering die steeds sterker aansluit op de nieuwe sociale infrastructuur.

Voor gemeenten én ontwikkelbedrijven wordt het daardoor steeds belangrijker om niet afzonderlijk naar één regeling, één doelgroep of één budget te kijken.

Het Dashboard Sociale Infrastructuur van Ontwikkelbedrijven.nl brengt die onderdelen samen op het niveau waarop beleid en uitvoering elkaar ontmoeten:

de gemeente én het werkgebied van het ontwikkelbedrijf.

Van landelijke cijfers naar lokale en regionale context. Van losse databronnen naar samenhang. En van de actuele situatie naar een onderbouwde doorkijk op de sociale infrastructuur van morgen.

Bekijk uw gemeente of ontwikkelbedrijf

Bekijk de ontwikkeling van doelgroepen, arbeidsmarkt, Wsw, beschut werk en rijksmiddelen voor uw gemeente of ontwikkelbedrijf in het openbare Dashboard Sociale Infrastructuur:

Bekijk het:

Dashboard Sociale Infrastructuur