Dashboard financiële verantwoording voor gemeenten en ontwikkelbedrijven
Gemeentelijke uitgaven, inkomsten en begrotingsafwijkingen inzichtelijk
Hoeveel besteden gemeenten aan inkomensregelingen, de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), beschut werk en arbeidsparticipatie? En hoe verhouden de werkelijke uitgaven en inkomsten zich tot de gemeentelijke begroting?
Het Dashboard Financiële Verantwoording van Ontwikkelbedrijven.nl maakt de financiële gegevens uit de gemeentelijke Iv3-verantwoording toegankelijk en vergelijkbaar. Bekijk jaarrekeningen en begrotingen over 2023–2025, de beschikbare kwartaalcijfers van 2026 en een indicatieve financiële doorkijk tot en met 2031.
Selecteer een gemeente of ontwikkelbedrijf en ontdek hoe lasten, baten en financiële saldi zich ontwikkelen. Vergelijk de resultaten met Nederland en de betreffende arbeidsmarktregio, bekijk begrotingsafwijkingen en raadpleeg de onderliggende financiële specificaties.
Zo ontstaat een samenhangend beeld van de gemeentelijke financiën rondom inkomen, werk en participatie.
Inzicht in gemeentelijke uitgaven en inkomsten
Het dashboard richt zich op drie financiële taakvelden binnen de gemeentelijke Iv3-verantwoording:
6.3 – Inkomensregelingen: uitgaven en inkomsten voor onder meer bijstand, inkomensondersteuning, loonkostensubsidie en minimabeleid.
6.4 – Wsw en beschut werk: financiële gegevens over de bestaande sociale werkvoorziening, beschut werk en andere voorzieningen binnen dit taakveld.
6.5 – Arbeidsparticipatie: uitgaven en inkomsten voor onder meer re-integratie, begeleiding naar werk en arbeidsgerichte participatievoorzieningen.
Per taakveld toont het dashboard de lasten, baten, het saldo en de afwijkingen ten opzichte van de begroting. De bedragen zijn uitgesplitst naar beschikbare financiële categorieën, zodat ook de samenstelling van gemeentelijke uitgaven en inkomsten zichtbaar wordt.
Het dashboard geeft daarmee geen volledig overzicht van de gemeentebegroting, maar een gerichte financiële analyse van de taakvelden die belangrijk zijn voor de uitvoering van de Participatiewet en de sociale infrastructuur.
Zo gebruikt u het financiële dashboard
Selecteer eerst een gemeente of ontwikkelbedrijf. Bij een ontwikkelbedrijf worden de financiële gegevens van de gekoppelde gemeenten samengebracht tot één gezamenlijk werkgebiedbeeld.
Het dashboard bevat drie interactieve tabbladen:
1. Jaarcijfers: vergelijk gemeentelijke jaarrekeningen en begrotingen over 2023, 2024 en 2025. Bekijk historische ontwikkelingen en afwijkingen per financieel taakveld.
2. Kwartaalcijfers: volg de beschikbare kwartaalopgaven van 2026 en vergelijk de cumulatieve realisatie met een indicatieve tijdsevenredige begroting.
3. Doorkijk 2031: onderzoek hoe de financiële lasten, baten en saldi zich op basis van een vast rekenmodel richting 2031 kunnen ontwikkelen.
Met de interactieve kengetallen kiest u tussen lasten, baten, saldo en verschil. Grafieken, tabellen en financiële specificaties sluiten aan op de gekozen selectie.
Daarnaast vergelijkt het dashboard financiële kengetallen per 10.000 inwoners voor Nederland, de arbeidsmarktregio en de geselecteerde gemeente of het werkgebied.
Met de functie 'Kopieer link' kunt u een specifieke selectie rechtstreeks delen met collega's, beleidsadviseurs of gemeenteraadsleden.
Vragen, opmerkingen of samenwerken?
Heeft u een vraag over de cijfers, ziet u een mogelijke aanvulling of mist u informatie in het dashboard?
Laat het gerust weten.
Ook verzoeken voor aanvullende analyses, gemeentelijke of regionale uitsplitsingen, maatwerkdashboards of andere toepassingen rondom de sociale infrastructuur zijn welkom. Ontwikkelbedrijven.nl denkt graag mee over hoe beschikbare data kan worden vertaald naar bruikbare inzichten voor gemeenten, ontwikkelbedrijven en andere organisaties.
Neem contact op om uw vraag, idee of verzoek te bespreken.
De financiële ontwikkeling van gemeenten wordt zichtbaar wanneer begrotingen, jaarrekeningen en kwartaalcijfers in samenhang worden bekeken.
Het Dashboard Financiële Verantwoording brengt de historische Iv3-cijfers over 2023–2025 samen met de gemeentelijke begroting 2026. De beschikbare kwartaalopgaven geven aanvullend inzicht in het verloop van de financiële realisatie gedurende het jaar.
Daarbij blijft het niet alleen bij terugkijken. Met een afzonderlijk prognosemodel biedt het dashboard een indicatieve doorkijk naar de periode 2027–2031.
Het model houdt rekening met vaste aannames over onder meer prijsontwikkeling, loonkosten, baten en financiële ontwikkelingen. Zo wordt zichtbaar wat verschillende kosten- en opbrengstenontwikkelingen kunnen betekenen voor de toekomstige financiële positie binnen de betrokken taakvelden.
De doorkijk is geen officiële gemeentelijke meerjarenbegroting of voorspelling. Het is een rekenkundig scenario dat helpt om financiële ontwikkelingen te verkennen, aandachtspunten te signaleren en beleidsmatige vragen te onderbouwen.
Van gemeentelijke jaarrekening naar financiële doorkijk
Wat een gemeente uitgeeft aan inkomensregelingen, Wsw, beschut werk of arbeidsparticipatie verschilt per gemeente. Dat hangt onder meer samen met de omvang en samenstelling van de doelgroep, beleidskeuzes, uitvoeringsafspraken en de inrichting van de gemeentelijke organisatie.
Het financiële dashboard maakt deze verschillen inzichtelijk, zonder gemeenten uitsluitend op absolute bedragen te beoordelen.
Door de vergelijking met Nederland en de arbeidsmarktregio, uitgedrukt per 10.000 inwoners, ontstaat een aanvullende referentie voor de financiële omvang van de betrokken taakvelden.
Ook het verschil tussen begroting en realisatie is relevant. Een hogere gerealiseerde nettolast dan begroot kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om de ontwikkeling nader te onderzoeken. Zo'n afwijking betekent echter niet automatisch dat sprake is van ondoelmatige uitvoering of een financieel tekort.
De cijfers vormen daarom geen ranglijst van gemeenten of ontwikkelbedrijven, maar een hulpmiddel voor financiële analyse, beleidsontwikkeling, begrotingsgesprekken en de controlerende rol van gemeenteraden.
Voor een volledig beeld moeten financiële ontwikkelingen altijd worden beoordeeld in samenhang met de uitgevoerde taken, doelgroepontwikkeling en lokale omstandigheden.
Begroting, realisatie en financiële verschillen vergelijken
Achter de gemeentelijke uitgaven en inkomsten gaan wettelijke taken, financieringsregelingen en afspraken met uitvoerende organisaties schuil.
Het Dashboard Financiële Verantwoording laat zien hoe gemeenten hun uitgaven en inkomsten binnen de geselecteerde Iv3-taakvelden verantwoorden. Het Dashboard Sociale Infrastructuur biedt daarnaast inzicht in de arbeidsmarkt, doelgroepen, voorzieningen en relevante rijksmiddelen.
Samen helpen deze dashboards om financiële cijfers te verbinden met de maatschappelijke opdracht van gemeenten en ontwikkelbedrijven.
Wilt u meer weten over de achtergrond van deze cijfers? In onze kennisbank vindt u verdiepende informatie over:
Financiering en kostprijzen van ontwikkelbedrijven
De Participatiewet en gemeentelijke verantwoordelijkheden
De toekomst van ontwikkelbedrijven en de sociale infrastructuur
De combinatie van openbare gegevens, financiële analyses en inhoudelijke kennis ondersteunt gemeenten en ontwikkelbedrijven bij het begrijpen van ontwikkelingen en het voorbereiden van onderbouwde keuzes.
Van financiële cijfers naar inzicht in beleid en uitvoering
Bronnen en methodiek van het financiële dashboard
Het Dashboard Financiële Verantwoording is gebaseerd op openbare financiële gegevens uit de gemeentelijke Informatie voor Derden (Iv3), zoals beschikbaar gesteld via het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
De gegevens omvatten gemeentelijke begrotingen en jaarrekeningen over 2023–2025, de begroting 2026 en de beschikbare kwartaalopgaven over de eerste helft van 2026.
De financiële informatie wordt weergegeven voor de taakvelden 6.3 Inkomensregelingen, 6.4 Wsw en beschut werk en 6.5 Arbeidsparticipatie. Lasten, baten, saldi en begrotingsafwijkingen worden afzonderlijk berekend en toegelicht.
Geografische vergelijkingen
Voor de vergelijking tussen Nederland, arbeidsmarktregio's en gemeenten of werkgebieden worden bedragen omgerekend naar 10.000 inwoners. Hiervoor gebruikt het dashboard de gemeentelijke bevolkingsstand van 1 januari 2026. De berekening is gebaseerd op de som van beschikbare vergelijkbare financiële opgaven en de bijbehorende inwonertallen.
Bij selectie van een ontwikkelbedrijf worden de gegevens van gekoppelde gemeenten opgeteld. Dit zijn geen eigen jaarrekening- of begrotingscijfers van het ontwikkelbedrijf.
Kwartaalcijfers en begrotingsafwijkingen
Kwartaalopgaven kunnen cumulatief zijn. Het afzonderlijke tweede kwartaal wordt daarom berekend als het verschil tussen de opgave over het eerste halfjaar en het eerste kwartaal. De vergelijking met de jaarbegroting gebruikt een tijdsevenredige verdeling. Dit is een analytische benadering en geen officiële kwartaalbegroting.
Financiële doorkijk
De prognose tot en met 2031 is gebaseerd op een eigen model met vaste aannames. De geprojecteerde bedragen zijn indicatief en mogen niet worden beschouwd als officiële gemeentelijke ramingen.
De gegevens zijn bedoeld voor openbare informatievoorziening, oriëntatie en analyse. Verschillen in boekingspraktijk, gemeentelijke taken en organisatievormen kunnen de vergelijkbaarheid beïnvloeden.
Gebruik en hergebruik van financiële gegevens
Het Dashboard Financiële Verantwoording van Ontwikkelbedrijven.nl bundelt, analyseert en presenteert openbare gemeentelijke Iv3-gegevens in een toegankelijke en interactieve omgeving.
Hergebruik van de door Ontwikkelbedrijven.nl samengestelde dashboardgegevens is toegestaan met bronvermelding: Ontwikkelbedrijven.nl – Dashboard Financiële Verantwoording. Voor de oorspronkelijke CBS-gegevens blijven de toepasselijke gebruiksvoorwaarden van de bronhouder gelden.
De gepresenteerde gegevens en analyses zijn informatief van aard. Prognoses, benchmarks en berekende afwijkingen dienen ter ondersteuning van verdere analyse en vormen geen officiële financiële verklaring, accountantscontrole of gemeentelijke begrotingsvaststelling.
Bij financiële besluitvorming adviseren wij de cijfers te toetsen aan de meest recente gemeentelijke verantwoordingsdocumenten en officiële bronpublicaties.